Duńskie smakołyki na co dzień i od święta

Osoby niezwiązane bliżej z Danią, miałyby zapewne problem z wymienieniem duńskich dań narodowych. Tymczasem kuchnia duńska ma bogate tradycje, ewoluuje i prężnie się rozwija. Kuchnia nowo nordycka podbija podniebienia na całym świecie, a kopenhaskie restauracje Noma i Geranium zajęły kolejno pierwsze i drugie miejsce w prestiżowym rankingu najlepszych lokali na świecie. Skupmy się jednak na daniach bardziej przyziemnych i dostępnych statystycznemu konsumentowi. Oto przegląd duńskich przysmaków, które zaskarbią sobie Wasze podniebienia.

 

Smørrebrød, czyli duńskie kanapki

Określenie smørrebrød oznacza dosłownie „masło – chleb”, jednak nie dajcie się zwieść temu tłumaczeniu. Duńskie kanapki to znacznie więcej niż pajda chleba z masłem, chociaż pieczywo odgrywa w nich niebagatelną rolę. Duńczycy przywiązują dużą wagę do pieczywa i starają się, by było pełnowartościową przekąską, a nie wyłącznie mącznym spulchnionym zapychaczem. Największą popularnością cieszy się rugbrød, czyli chleb żytni. Chętnie kupowane jest też ciemne ziarniste pieczywo. Z roku na rok rośnie również oferta chlebów i bułek bez glutenu. Masło do smarowania chleba powinno być lokalne (najlepiej Lurpak lub Kærgården) z wysoką zawartością czystego tłuszczu. Na tak przygotowaną bazę kładziemy obficie warzywa, mięso lub ryby, czyli tzw. påleg. Nie można zapomnieć o dresingu lub reumoladzie, którą zwykle łączy się z rybami. Częsta zawartość kanapek to także buraki, śledzie, krewetki oraz smażona cebula. Smørrebrød w każdej postaci to idealna przekąska na drugie śniadanie lub podwieczorek.

Duńczycy przywiązują wagę do pieczywa.
Duńczycy przywiązują wagę do pieczywa.

 

Fantazyjne kanapki w kafejce na Bornholmie.
Fantazyjne kanapki w kafejce na Bornholmie.

Flæskesteg – pieczeń wieprzowa

Dania jest w pierwszej piątce największych światowych eksporterów wieprzowiny na świecie, a hodowla trzody chlewnej jest ważnym elementem funkcjonowania duńskich gospodarstw. Nic więc dziwnego, że wieprzowina to w kraju Andersena najpopularniejsze mięso, zaś jego przyrządzanie Duńczycy opanowali do perfekcji. Przykładem tego jest flæskesteg – pieczeń wieprzowa, charakteryzująca się aromatyczną chrupiącą skórką. Aby uzyskać chrupiący efekt, pomiędzy nacięcia w skórze wpycha się kryształy gruboziarnistej soli, które skutecznie wytrącają nadmiar tłuszczu. Pieczeń można dla urozmaicenia nafaszerować czosnkiem lub suszonymi śliwkami, a następnie podawać ze słynnym duńskim brązowym sosem – brun sovsFlæskesteg to w Danii popularne danie na niedzielny obiad, Boże Narodzenie, a także… wieczór wyborczy.

Pieczeń tuż po wyjęciu z piekarnika. Fot. Pixabay
Flæskesteg tuż po wyjęciu z piekarnika. Fot. Pixabay

Frikadeller – duńska odpowiedź na mielone

Frikadeller, tudzież frykadelki, to jedno z najpopularniejszych dań, spożywanych codziennie przez setki Duńczyków. To nic innego jak smażone kotlety z mielonego mięsa wieprzowego z dodatkiem jajka, mąki, soli, pieprzu i podsmażanej cebuli. Frikadeller mogą być zarówno małe, jak i duże, okrągłe lub spłaszczone. Można spożywać je na gorąco i na zimno, a niektórzy kroją kotleciki na plasterki i dodają, jako składnik do smørrebrød. Frykadelki mają długą tradycję i pierwsza piśmienna wzmianka o nich pochodzi już z XIII wieku. W duńskich supermarketach można kupić je jako paczkowany gotowiec, także w formie wegetariańskiej i wegańskiej, jednak nic nie zastąpić oryginalnych frikadeller zrobionych własnoręcznie w domowej kuchni.

Frykadelki to idealne danie na niezobowiązujący posiłek.
Frykadelki to idealne danie na niezobowiązujący posiłek. Fot. Pixabay

Śledź po duńsku

Dania ma dostęp zarówno do morza Bałtyckiego jak i Północnego, więc tradycje rybackie są tam długie i wciąż żywe. Wśród wielu gatunków poławianych ryb, Duńczycy szczególnie upodobali sobie śledzie. Są one znakomitej jakości, przy czym można kupić je w przeróżnych marynatach. Na uwagę zasługują śledzie w sosie musztardowym oraz curry. Są słodko – kwaśne i mają naprawdę wyjątkowy smak. Oprócz tego dostępne są śledzie w occie oraz z cebulką i przyprawami. Duńczycy lubią wykorzystywać je jako element swoich kanapek lub konsumują z ziemniakami i czerwoną kapustą. Jeżeli do tej pory omijaliście śledzie szerokim łukiem, po wizycie w Danii, odkryjecie je na nowo.

Śledź w wersji kanapkowej. Fot. Pixabay
Śledź w wersji kanapkowej. Fot. Pixabay

 

Hot dog – narodowy fast food

Chociaż spór o pochodzenie hot doga nieustannie toczą ze sobą Wiedeń i Frankfurt nad Menem, to w Danii „gorący pies” zyskał status kultowego. W całym kraju znaleźć można obwoźne budki – pølsevogn, serwujące ten typ jedzenia. Hot dogi w Danii są nie tylko relatywnie tanie, ale też bardzo smaczne. Duńczycy wznieśli rozmaitość sosów i innych dodatków na wyższy poziom, dzięki czemu oprócz bułki i parówki do wyboru jest kilka, a czasem nawet kilkanaście sosów i posypek. Dominują dwa typy bułek: otwarta, standardowo przekrojona na dwie części oraz cała – z wydrążoną dziurką na parówkę (tzw. fransk hot dog). Hot dogi stały się nieodłącznym elementem duńskiej kultury, a kioski pølsevogn – przestrzeni publicznej.

Kolejka chętnych do budki z hotdogami.
Kolejka chętnych do budki z hot dogami.

 

Æbleskiver – bożonarodzeniowy przysmak

Jeden z zimowych duńskich smakołyków. Æbleskiver oznacza dosłownie „plastry jabłka”, jednak w składzie bynajmniej jabłek nie ma, a kształt tych frykasów to kulki, a nie plastry. Niewielkie kulki z ciasta przypominającego masę naleśnikową, przyrządza się na specjalnej patelni, a następnie posypuje cukrem–pudrem i serwuje z dżemem. Æbleskiver to popularna przekąska na zimowych spotkaniach wigilijnych. Można je również kupić podczas grudniowych jarmarków bożonarodzeniowych. Należy jednak pamiętać, by spożywać je w liczbie nieparzystej! Geneza tego przysmaku nie jest zna, chociaż spekuluje się, że æbleskiver przez przypadek odkryli wikingowie. Ponoć, gdy wrócili do obozowiska po wygranej bitwie, postanowili przyrządzić naleśniki, jednak nie mieli płaskich naczyń i wlali masę do swoich hełmów. Od tego czasu æbleskiver zajadają się całe pokolenia Duńczyków, a kopenhaska Noma zaserwowała je nawet w interpretacji kuchni nowo nordyckiej.

Zimowe Æbleskiver w kawiarni.
Zimowe æbleskiver z dżemem. 

 

Æbleskiver w interpretacji szefów kuchni kopenhaskiej Nomy.
Æbleskiver w interpretacji szefów kuchni kopenhaskiej Nomy.

Smacznego! Velbekomme!

 

One thought on “Duńskie smakołyki na co dzień i od święta

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *